Bu soruları burada çözebilirsin. Cevabını işaretlediğinde doğru cevap ve çözüm açılır.
Masifler
Trakya'nın kuzeyindeki Yıldız (Istranca) Dağları, Kuzey Anadolu Dağları'na göre alçak kalmış ve yuvarlak sırtlı bir görünüm kazanmıştır.
Bu görünümün ortaya çıkmasında aşağıdakilerden hangisi daha fazla etkili olmuştur?
Çözümü Gör
Doğru cevap: A
Neden B şıkkı yanlış cevap?Alp orojenezinde kıvrılan genç dağlar Kuzey Anadolu Dağları gibi yüksek ve sarptır. Bu süreç alçak görünümü değil yüksek görünümü açıklar.
Neden C şıkkı yanlış cevap?Buzul aşındırması sivri tepeler ve sirkler oluşturur. Bu, yuvarlak sırtlı görünümün tersidir.
Neden D şıkkı yanlış cevap?Yıldız Dağları volkanik değildir. Lav örtüleri Doğu Anadolu ve İç Anadolu'daki volkanik sahalarda görülür.
Neden E şıkkı yanlış cevap?Kırılmayla yeni yükselen bloklar Ege'deki horstlar gibi dik yamaçlıdır. Yıldız Dağları genç bir horst değil, yaşlı bir masiftir.
Yıldız (Istranca) Dağları temeli Birinci Jeolojik Zaman ve öncesine uzanan yaşlı bir masiftir, bu yüzden çok uzun süre aşınmıştır. Dış kuvvetler yükseltisini azaltmış, sırtlarını yuvarlaklaştırmıştır. Kuzey Anadolu Dağları ise Alp orojenezinde kıvrılan genç dağlardır, bu yüzden yüksek ve sarptır.
Tarım ve Hayvancılık
Her sınavda ~2 soru
En çok sorulan alt konular
Tarım%24
Ürünlerin Dağılışı%24
Hayvancılık%22
Ürünlerin Yetişme Şartları%11
Ürünlerin Dağılışı
Türkiye'de turunçgil tarımının Akdeniz ve Ege kıyı şeridi ile Doğu Karadeniz kıyısında yoğunlaşmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Çözümü Gör
Doğru cevap: D
Neden A şıkkı yanlış cevap?Toprak verimi ürün miktarını artırır ama turunçgilin sınırını çizmez. Sınırı çizen, kışın dalda duran meyveyi öldüren dondur.
Neden B şıkkı yanlış cevap?Ortalama sıcaklık tek bir don gecesini gizler. Doğu Karadeniz kıyısı Akdeniz kadar sıcak değildir ama don görmediği için turunçgil yetişir.
Neden C şıkkı yanlış cevap?Bağıl nem turunçgilin yetişme sınırını belirlemez. Kışın dalda duran meyveyi öldüren nem değil, dondur.
Neden E şıkkı yanlış cevap?Alçak olmak tek başına donu önlemez. Kıyıyı koruyan, denizin ılıtıcı etkisi ve iç kesimin soğuğunu tutan dağlardır.
Turunçgil kışın yaprağını dökmez ve meyvesi kış boyunca dalda olgunlaşır, bu yüzden yetişme sınırını don çizer. Deniz etkisi ve kıyıya paralel dağlar bu şeritlerde donu önler. Yıllık ortalama sıcaklık ölçüt değildir: Doğu Karadeniz kıyısı Akdeniz kadar sıcak değildir ama don görmediği için turunçgil yetişir.
Nüfus
Her sınavda ~2 soru
En çok sorulan alt konular
Nüfusun Dağılışı%21
Nüfus Artışı%17
Göç%17
Nüfus Artışı
Türkiye'de doğurganlığın iller arasındaki dağılışıyla ilgili;
I.Genel olarak batıdan doğuya doğru artar
II.Kırsal nüfus oranı yüksek illerde genellikle daha yüksektir
III.Ortalama evlenme yaşının yükseldiği illerde artış gösterir
yargılarından hangileri doğrudur?
Çözümü Gör
Doğru cevap: B
Neden A şıkkı yanlış cevap?Kırsal nüfus yargısı doğrudur ama eksik kalır. Doğurganlığın batıdan doğuya arttığı yargısı da doğrudur, en yüksek değerler Doğu ve Güneydoğu Anadolu'dadır.
Neden C şıkkı yanlış cevap?Evlenme yaşının yükselmesi doğurganlığı artırmaz, düşürür. Ayrıca doğru olan kırsal nüfus yargısı dışarıda kalır.
Neden D şıkkı yanlış cevap?Evlenme yaşı yükseldikçe doğurganlık azalır. Ayrıca doğru olan batıdan doğuya artış yargısı dışarıda kalır.
Neden E şıkkı yanlış cevap?Batıdan doğuya artış ve kırsal nüfus yargıları doğrudur ama üçüncü yargı yanlıştır. Evlenme yaşının yükselmesi doğurganlığı düşüren bir etkendir.
I. Batıdan doğuya artış: doğru. Doğurganlık Doğu ve Güneydoğu Anadolu'da en yüksektir, kentleşmiş batı illerinde en düşüktür.
II. Kırsal illerde yüksek olması: doğru. Geleneksel aile yapısı ve tarımda aile iş gücü ihtiyacı doğurganlığı yükseltir.
III. Evlenme yaşıyla artış: yanlış. Geç evlenen kadının doğurgan yaşta geçirdiği evlilik süresi kısalır, doğurganlık artmaz, düşer.
Püf noktasıKentleşme, kadının eğitimi ve iş gücüne katılımı, gelir ve evlenme yaşı arttıkça doğurganlık düşer.
Madenler ve Enerji
Her sınavda ~2 soru
En çok sorulan alt konular
Maden Yatakları%22
Enerji Üretimi%19
Enerji Kaynakları%14
Hidroelektrik Santraller
Güneydoğu Anadolu Projesi kapsamındaki bazı barajlar ile bu barajların bulunduğu akarsu havzaları aşağıda eşleştirilmiştir:
I.Karakaya - Fırat havzası
II.Batman - Dicle havzası
III.Kralkızı - Fırat havzası
Bu eşleştirmelerden hangileri doğrudur?
Çözümü Gör
Doğru cevap: C
Neden A şıkkı yanlış cevap?Batman Barajı da Dicle'nin kolu Batman Çayı üzerindedir, bu eşleştirme de doğrudur. Yalnız Karakaya'yı seçmek eksik kalır.
Neden B şıkkı yanlış cevap?Kralkızı Barajı Fırat'ta değil, Dicle'yi oluşturan Maden Çayı üzerindedir. Bu eşleştirme yanlıştır, Karakaya ve Batman eşleştirmeleri ise doğrudur.
Neden D şıkkı yanlış cevap?Batman eşleştirmesi doğrudur ama Kralkızı Fırat'ta değil Dicle havzasındadır. Karakaya ile Fırat eşleştirmesi de doğru olduğu hâlde dışarıda kalmıştır.
Neden E şıkkı yanlış cevap?Kralkızı Barajı Dicle havzasındadır, Fırat'a bağlanması yanlıştır. Bu yüzden üç eşleştirme birden doğru değildir.
I. Karakaya: doğru, baraj Fırat üzerindedir.
II. Batman: doğru, baraj Dicle'nin kolu olan Batman Çayı üzerindedir.
III. Kralkızı: yanlış. Baraj Fırat'ta değil, Dicle'yi oluşturan Maden Çayı üzerindedir, yani Dicle havzasındadır.
Aşağıdaki merkezlerin hangisinde petrokimya sanayisi daha fazla gelişmiştir?
Çözümü Gör
Doğru cevap: B
Neden A şıkkı yanlış cevap?Soma, Manisa'da linyit yatağı ve termik santraliyle anılan bir merkezdir. Petrokimya tesisi orada değil Aliağa'dadır.
Neden C şıkkı yanlış cevap?Emet, Kütahya'da bor yataklarıyla bilinen bir maden merkezidir. Petrokimya sanayisiyle anılmaz.
Neden D şıkkı yanlış cevap?Karabük demir-çelik sanayisinin merkezidir. Petrokimya Aliağa ve Yarımca'da toplanır.
Neden E şıkkı yanlış cevap?Seydişehir, yakınındaki boksiti işleyen alüminyum tesisiyle anılır. Petrokimya sanayisinin merkezi değildir.
Petrokimya sanayisi Aliağa (İzmir) ve Yarımca (Kocaeli) tesisleriyle öne çıkar. Seydişehir alüminyum, Karabük demir-çelik merkezidir. Soma linyit ve termik santralle, Emet borla anılır.
Ulaşım
Her sınavda ~1 soru
Yer Şekillerinin Ulaşıma Etkisi
Türkiye'de kara yolu yapım ve işletme maliyeti her güzergâhta aynı değildir.
Buna göre yapım maliyetinin en yüksek olduğu güzergâh aşağıdakilerden hangisidir?
Çözümü Gör
Doğru cevap: E
Neden A şıkkı yanlış cevap?Güneydoğu'nun düz platolarında yol engebe aşmaz, tünel ve viyadük gerekmez. Bu yüzden yapım maliyeti düşük güzergâhlardandır.
Neden B şıkkı yanlış cevap?Trakya'nın alçak düzlüklerinde yol bir dağ sırasını kesmez. Yapımı ucuz, düz bir güzergâhtır.
Neden C şıkkı yanlış cevap?Ege'de dağ çoktur ama çöküntü ovaları dağlara paralel, doğu-batı doğrultusunda uzanır. Bu ovalar boyunca giden yol dağı kesmediği için ucuzdur.
Neden D şıkkı yanlış cevap?Konya Ovası geniş ve düz bir iç ovadır, içinde uzanan yol engebe aşmaz. Tünel ya da viyadük gerektirmediği için yapım maliyeti düşüktür.
Yapım maliyeti, yol bir dağ sırasını dik kestiğinde en yükselir, çünkü tünel ve viyadük gerekir. Kuzey Anadolu Dağları'nı dik kesen güzergâh bu yüzden en pahalısıdır. Ege'de dağ çoktur ama yol çöküntü ovaları boyunca dağlara paralel uzanır. Güneydoğu'nun platoları, Trakya düzlükleri ve Konya Ovası düz olduğu için tünel ya da viyadük istemez.
Püf noktasıTürkiye'de dağlar çoğunlukla doğu-batı uzanır. Bu yüzden doğu-batı giden yol ucuz, Karadeniz ya da Akdeniz kıyısını iç kesime bağlayan kuzey-güney yol pahalıdır.
Su Kaynakları
Her sınavda ~1 soru
Su Ürünleri
İstanbul ve Çanakkale boğazları, Türkiye kıyılarında balık bakımından zengin alanlardır.
Boğazların bu özelliğinde aşağıdakilerden hangisinin etkisi vardır?
Çözümü Gör
Doğru cevap: B
Neden A şıkkı yanlış cevap?Boğazlar çevrelerindeki Karadeniz ve Marmara'dan derin değil, çok daha sığdır. Balık zenginliğini derinlik değil göç yolu ve akıntı sağlar.
Neden C şıkkı yanlış cevap?Boğazlarda su sıcaklığı mevsimden mevsime değişir, yıl boyu sabit kalmaz. Balığı toplayan, göç yolunun boğazlardan geçmesidir.
Neden D şıkkı yanlış cevap?Kıyıdaki yoğun yerleşme ve sanayi denizi kirletir, balığı artırmaz, azaltır. Zenginliğin kaynağı göç yolu ve besin taşıyan akıntıdır.
Neden E şıkkı yanlış cevap?Boğazların üst suyu az tuzlu Karadeniz'den gelir, bu yüzden tuzluluğu Akdeniz'den düşüktür. Balık zenginliği tuzluluktan değil, göç yolu ve akıntıdan gelir.
Karadeniz ile Akdeniz arasında göç eden balık sürüleri boğazlardan geçmek zorundadır, bu zorunlu geçiş yolu balığı bir araya toplar. Çift yönlü akıntının taşıdığı besin de suyu verimli kılar. Boğazlar çevredeki denizlerden derin değil, çok daha sığdır, su sıcaklığı da mevsimle değişir. Kıyıdaki yerleşme ve sanayi kirlilikle balığı azaltır. Üst akıntı Karadeniz'den geldiği için boğazların yüzey suyu Akdeniz'den az tuzludur.
Konum
Her sınavda ~1 soru
Sınır İlleri
Komşu ülkelerle olan kara sınırının Karadeniz kıyısına ulaştığı iller aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?
Çözümü Gör
Doğru cevap: B
Neden A şıkkı yanlış cevap?Kırklareli uygundur ama Kastamonu yalnız Karadeniz kıyısındadır. Kastamonu'nun hiçbir komşu ülkeyle kara sınırı yoktur.
Neden C şıkkı yanlış cevap?Artvin iki koşulu da sağlar ama İstanbul'un hiçbir komşu ülkeyle kara sınırı yoktur. İstanbul yalnız Karadeniz kıyısı koşulunu sağlar.
Neden D şıkkı yanlış cevap?Ardahan Gürcistan ve Ermenistan'a sınırdır ama denize kıyısı yoktur. Rize ise Karadeniz kıyısındadır ama komşu ülkeye sınırı yoktur.
Neden E şıkkı yanlış cevap?Edirne Yunanistan ve Bulgaristan'a sınırdır ama kıyısı Ege'dedir. Ardahan ise denize kıyısı olmayan bir ildir.
Kara sınırı Karadeniz'e yalnız iki uçta ulaşır: batıda Bulgaristan sınırıyla Kırklareli'nde, doğuda Gürcistan sınırıyla Artvin'de. İki il hem komşu ülkeye sınırdır hem Karadeniz'e kıyıdır. Ardahan da Gürcistan'a sınırdır ama denize kıyısı yoktur.
Püf noktasıKara sınırının denize ulaştığı yerler:
Karadeniz: Bulgaristan ve Gürcistan sınırları
Ege: Yunanistan sınırı
Akdeniz: Suriye sınırı
İklim
Her sınavda ~1 soru
Sıcaklığı Etkileyen Etmenler
Şanlıurfa, Mersin ile yaklaşık aynı enlemde yer alır ve Mersin'den daha yüksektir. Buna karşın yaz aylarında Şanlıurfa, Mersin'den daha sıcaktır.
Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Çözümü Gör
Doğru cevap: C
Neden A şıkkı yanlış cevap?İki kent yaklaşık aynı enlemde olduğu için öğle Güneşi'ni hemen hemen aynı açıyla alır. Sıcaklık farkı enlemle açıklanamaz.
Neden B şıkkı yanlış cevap?Kuzeyden esen serin rüzgâr sıcaklığı artırmaz, düşürür. Şanlıurfa'yı yazın ısıtan, güneyden esen sıcak ve kuru rüzgârlardır.
Neden D şıkkı yanlış cevap?Yükselti arttıkça sıcaklık düşer. Şanlıurfa daha yüksek olduğu hâlde daha sıcaksa yükselti farkı açıklamaz, ters yönde çalışır.
Neden E şıkkı yanlış cevap?Gündüz süresi enleme bağlıdır ve aynı enlemdeki iki kentte hemen hemen eşittir. Bu yüzden sıcaklık farkını açıklayamaz.
Şanlıurfa denizden uzak ve havası kuru olduğu için denizin ılımanlaştırıcı etkisi yoktur ve gündüz daha çok ısınır. Yazın Basra Alçak Basıncı ve güneyden esen sıcak rüzgârlar da bu ısınmayı artırır. Şanlıurfa'nın daha yüksek olması sıcaklığı artırmaz, düşürür, yani yükselti farkı açıklamaz, ters yönde çalışır.